صفحه اصلي
تقويم
خبرهای تربیت بدنی
بعضی ها ژنتیكی قهرمانند!



همان طور كه حتی بهترین آشپز نمی تواند مواد غذایی فاسدشده را به غذایی عالی تبدیل كند، بهترین برنامه های تمرینی هم نمی تواند هر فردی را به مدال طلای المپیك برساند...

عملكرد ورزشكاران نخبه، حاصل سال ها كار سخت است، اما ژنتیك آنها هم مانند موادغذایی خام برای آشپزی، نقشی اساسی در برنده شدنشان دارد.


● عضله

توانایی دویدن، شنا، وزنه برداری و سایر ورزش های به اصطلاح «غیرمهارتی»، تا حد زیادی به قدرت، استقامت، سرعت یا بنیه ذاتی فرد بستگی دارد، نه صرفا تمرین كردن.

باب گیراندولا، متخصص حركت شناسی، از دانشگاه كالیفرنیای جنوبی می گوید موفقیت در این ورزش ها نهایتا به وسیله ژنتیك تعیین می شود. او می گوید: «شما نمی توانید تعداد یا نوع رشته های عضلانی تان را با تمرین افزایش دهید.»

در حالی كه در بیشتر افراد رشته های عضلانی تقریبا به طور مساوی میان ۲ نوع رشته های عضلانی با انقباض سریع (كه قدرت انفجاری ایجاد می كنند) و انقباض آهسته (كه بنیه و استقامت درازمدت ایجاد می كنند) تقسیم می شوند، آزمایش های ژنتیكی نشان می دهند در دوندگان نخبه ماراتن ۸۰ تا ۹۰ درصد رشته های عضلانی از نوع با انقباض آهسته هستند. اگر چنین خصوصیتی را در رشته های عضلانی تان نداشته باشید، هرگز در دوی ماراتن به جایی نخواهید رسید. اما دوندگان دوی سرعت میزان بیشتری رشته های عضلانی با انقباض سریع دارند و تمرین هم نمی تواند شمار این رشته های عضلانی را تغییر دهد.

بررسی ها نشان می دهند كه ایجاد رشته های عضلانی بدن به نوع ژن ACTN۳ در فرد بستگی دارد. اگر كسی ۲ نسخه از گونه X این ژن داشته باشد، بدنش درصد بالایی از رشته های عضلانی با انقباص آهسته تولید می كند و استعداد قهرمانی در ورزش های استقامتی را پیدا می كند. اگر شخصی ۲ نسخه از گونه R این ژن را داشته باشد، میزان زیادی از رشته های عضلانی با انقباض سریع در بدنش تولید می شود و در فعالیت هایی استعداد پیدا می كند كه به قدرت یا سرعت نیاز دارند.

امروزه حتی با آزمایش بزاق می توان ساختار ژن ACTN۳ كودكان را تعیین و به این ترتیب امكان هدایت آنان را به ورزش مناسب برای تركیب عضلانی شان فراهم كرد. به جز نوع عضله، كمیت عضله هم در موفقیت ورزشی نقش دارد. در دو فردی كه برنامه تمرینی دقیقا مشابهی دارند، ممكن است سرعت افزایش قدرت بسیار متفاوت باشد. گیراندولا می گوید: «در طول چند هفته، یك شخص ممكن است بتواند وزن وزنه ای كه بلند می كند، تقریبا ۲ برابر كند. این فرد از ابتدا هم دارای شمار فیبرهای عضلانی بیشتری بوده است كه به تحریك ناشی از تمرین پاسخ داده اند.»


● بدن

بازیكنان بسكتبال تقریبا همیشه بلندقد هستند، ژیمناست ها معمولا قد كوتاهی دارند و وزنه برداران معمولا درشت اندام هستند. به عبارت دیگر، شكل بدن برای پرداختن به ورزش ها اهمیت دارد اما حتی در میان افراد دارای شكل بدنی مشابه، تفاوت های جزئی ممكن است به دست آوردن یا نیاوردن مدال طلای المپیك را تعیین كند. برخی دانشمندان معتقدند اینكه تبار همه ركوردداران دوی ۱۰۰ متر در ۵۰ سال گذشته به آفریقای غربی می رسد، دلیلی دارد؛ مركز ثقل بدن سیاه پوستان به گونه ای است كه در دوی سرعت به نفع آنان تمام می شود.

آدریان بیجان، استاد دانشگاه دوك و یكی از پژوهشگرانی كه در سال ۲۰۱۰ درباره تفاوت های نژادی در ورزش مقاله ای منتشر كردند، می گوید: «سیاه پوستان دست و پاهای درازتر و دور تنه كوچكتری دارند. به عبارت دیگر، مركز ثقل بدن های آنها نسبت به سفیدپوستان همقدشان در سطح بالاتری قرار می گیرد. آسیایی ها و سفیدپوستان تنه های درازتری دارند، بنابراین مراكز ثقل بدن هایشان پایین تر است.» از آنجا كه حین دویدن پاها عمل می كنند و تنه بار اضافی ای است كه باید بدن حمل كند، نسبت بالاتر درازای پا به درازای تنه در مسابقه ای كه كمتر از ۱۰ ثانیه طول می كشد، برای سیاه پوستان امتیاز محسوب می شود. در مقابل سفیدپوستان و آسیایی ها در شنا موفق ترند زیرا در این ورزش ها داشتن تنه بلندتر به نفع ورزشكار است. بیجان می گوید: «شنا در واقع یك موج ایجاد می كند. این ورزش در واقع هنر شناور بودن روی این موج است. هرچه این موج بزرگ تر باشد به این علت كه تنه شناگر بزرگتر است شناگر سریع تر حركت می كند.»


● تمرین

در ورزش هایی مانند قایقرانی، ژیمناستیك و فوتبال علاوه بر اینكه فرد باید تناسب اندام و بدنی مناسب داشته باشد، باید با تمرین توانایی خود را كامل كند. گیراندولا در این باره می گوید: «دلیل اینكه بازیكنان برزیلی توانایی فوق العاده ای در فوتبال نشان می دهند، این است كه از دوران كودكی از صبح تا شب فوتبال بازی می كنند.»

با وجود این، حتی در چنین ورزش هایی برخی ورزشكاران به طور ذاتی، انگیزه بیشتری برای دنبال كردن تمرین ها دارند و هنگامی كه دیگر ورزشكاران میلی به ادامه تمرین ندارند به تمرین ادامه می دهند. این ورزشكاران بیشتر می توانند دردی كه دیگران را به استراحت وامی دارد، تحمل كنند.

جان ویلیامز، استاد مركز پزشكی دانشگاه جنوب غربی تگزاس كه به بررسی نقش مغز در تمرین ها و فعالیت جسمی پرداخته است، می گوید: «شما ورزشكارانی را مشاهده می كنید كه آستانه تحمل دردشان را بالا می برند و این توانایی ذهنی را دارند كه از حداكثر قدرتشان استفاده كنند. شاید در این افراد پردازش اطلاعات در مغز به صورت متفاوتی انجام شود.» مغزهای ورزشكاران نخبه به سادگی پیام های درد عضلات را نادیده می گیرد و به آنها امكان دهد تا با وجود درد به فعالیت جسمی شان ادامه دهند و تجمع بیشتر اسید لاكتیك در عضلاتشان را تحمل كنند. اسیدلاكتیك سوخت عضله است كه از تجزیه گلوگز یا قند حین ورزش شدید تولید می شود؛ تجمع این ماده در عضلات باعث ایجاد احساس سوزش و دردی می شود كه شما را وامی دارد استراحت كنید. البته كسی نمی داند كه این آستانه بالاتر تحمل درد ذاتی است یا آموخته می شود.


● مغز

پژوهش های اخیر نشان می دهند ورزشكاران نخبه فعالیت بیشتری در منطقه ای از مغز به نام «قشر جزیره ای» یا «اینسولا» دارند كه در فعالیت های گوناگونی مانند ادراك، آگاهی از خود، كنترل حركتی، عواطف و تنظیم هومئوستاز (تعادل روندهای فیزیولوژیك) بدن دخالت دارد.

بخش اینسولا در مغز ورزشكاران با پیش بینی نیازهای آینده بدن، از پیش پاسخی جسمی ایجاد و بدن را آماده می كند تا این نیاز را برطرف كند. به این ترتیب زمان تاخیری در شروع یك فعالیت ورزشی كاهش می یابد. فرض كنید فردی در حال دویدن است و تپه ای را در مقابل خود می بیند. مدتی طول می كشد تا یك فرد عادی پس از دیدن تپه بدن خود را برای بالا رفتن از آن آماده كند، اما بدن یك ورزشكار تعلیم دیده، زودتر واكنش نشان می دهد، خون را سریع تر به عضلات پمپاژ می كند و از پیش تنظیماتی در فیزیولوژی بدن ایجاد می شود كه بالا رفتن از تپه را برای او ساده تر خواهد كرد. در یك تحقیق، ویلیامسون ورزشكارانی را كه در حالت هیپنوتیزم روی دوچرخه تمرینی ثابت پا می زدند، بررسی كردند. هنگامی كه به این ورزشكاران گفته می شد قرار است از تپه بالا روند، با وجود اینكه تغییری در وضعیت دوچرخه و بار كاریشان به وجود نمی آمد، ضربان قلبشان افزایش می یافت و افزایش فعالیت در قشر جزیره ای مغز نیز مشاهده می شد. سایر بررسی ها نشان داده است اگر ورزشكاران از پیش آگاهی داشته باشند، حتی می توانند بدن هایشان را با كاهش اكسیژن محیطی تطبیق دهند و خود را برای فعالیت در چنین شرایطی آماده كنند. هنوز روشن نیست آیا فعال بودن قشر جزیره ای در مغز در نتیجه تمرین ایجاد می شود یا این بخش مغز به طور ذاتی در برخی افراد بهتر عمل می كند. به گفته ویلیامسون، اینسولای فعال در مغز می تواند عامل تعیین كننده ای در راه یافتن فرد به المپیك باشد. 

منبع: تربیت بدنی دانشگاه