صفحهٔ اصلي
گفتار
وظیفه‌ی پزشكان در برخورد با خطاهای همكاران چیست؟
اینجا پای حقوق بیمار در میان است.



مساله‌ی برخورد با خطاهای پزشكی همكاران یكی از سرفصل‌های مهم اخلاق پزشكی بوده و در تمام دنیا یكی از موضوعاتی است كه به صورت جدی به آن پرداخته شده است.
واقعیت این است كه تجسس و غیبت و تخریب وجهه‌ی همكاران، امری ناپسند و مذموم است، اما در مورد خطاهای پزشكی ملاحظات دیگری نیز مطرح است كه مسایل اخلاقی را شكل و صورت دیگری می‌بخشد، چرا كه در اینجا پای حقوق بیمار در میان است و تعهد حرفه‌ای پزشكان، ارجح دانستن منافع بیماران به منافع شخصی‌شان را ایجاب می‌كند.
ارتكاب تقصیر از سوی پزشك ممكن است از روی اشتباه یا سهو بوده و یا اینكه ممكن است پزشك از روی عمد عمل غیر اخلاقی را صورت داده باشد. به هر حال در هر دو صورت لازم است تا نسبت به این تقصیر واكنش مناسب نشان داده شود.
در حالت اول می‌توان در گام نخست مساله رابا خود همكار مطرح كرد، چرا كه ممكن است واقعه و اقدامی كه از نظر ما تقصیر و خطا به نظر می‌رسد، در واقع تقصیر نبوده و اقدام پزشك منطقی در بطن خود دارد كه ما از آن بی‌اطلاع‌ایم.
اما اگر اطمینان حاصل شد كه فردی برای سود جویی یا از روی ناتواتی خود به دیگران آسیب می‌رساند، در صورتی كه نسبت به آن واكنشی صورت نگیرد، دو خطا مرتكب شده‌ایم:
یكی اینكه حقوق بیمار پایمال شده است و دیگر اینكه با تسهیل ادامه‌ی فعالیت‌های ناپسند وی، آبروی كل جامعه‌ی پزشكی در معرض خطر قرار داده شده است.هنگامی كه پزشك در كسوت پزشكی به ارایه خدمات مشغول است، هر عملكرد وی به كل جامعه‌ی پزشكی نسبت داده می‌شود ودر واقع در چنین شرایطی مسوول حفظ اعتبار وشخصیت صنفی كل جامعه‌ی پزشكی است.
تعهد اخلاقی اعضای جامعه‌ی پزشكی آنها را ملزم می‌كند كه مشكلات را در داخل صنف خود شناسایی و حل و فصل كنند. اگر عضوی از جامعه‌ی پزشكی اصول اخلاق حرفه‌ای را رعایت نكرد باید به آن واكنش نشان داد. در غیر این صورت اعتماد مردم  نسبت به این حرفه از بین خواهد رفت و بیشترین زیان به اعتبار جامعه‌ی پزشكی وارد می‌شود.
بنابراین در گام نخست بهتر است كه مشكلات همكاران را به خود آنها گوشزد كنیم . در صورتی كه به هر دلیلی امكان ارایه چنین باز‌خوردی وجود نداشته باشد و یا در صورتی كه فردی به طور سیستماتیك و مكرر در حال ارتكاب خطاهایی است كه احتمال آسیب به بیماران را در پی دارند. لازم است كه به مراجع بالاتر گزارش داده شود.
در چنین شرایطی، ارایه گزارش نه تنها منع اخلاقی ندارد، بلكه یك الزام و تكلیف است. لازم به ذكر است كه اگر بیمار متوجه آسیبی شده باشد لازم است كه وی را در جریان خطای همكار قرار داد، البته این اطلاع رسانی به بیمارنیازمند حفظ شخصیت انسانی و حرفه‌ای همكار است، به طوری كه بیمار تنها در جریان مشكل حاصل شده قرار گیرد.
دكتر كیارش آرامش- متخصص پزشكی اجتماعی و استادیار مركز تحقیقات اخلاق و تاریخ پزشكی.