صفحهٔ اصلي
گفتار
مهمترین منبع سوخت برای ورزشكاران.



عوامل متعددی بر میزان انرژی مورد نیاز هر ورزشكار، ذخایر انرژی و وزن مطلوب او تاثیر دارد. عواملی مانندنوع و میزان فعالیت‌های بدنی، جنسیت ، سن و اگر بخواهیم دیدگاه تخصصی‌تری داشته باشیم حتی در یك رشته‌ی ورزشی بسته به جایگاه ورزشكار در تیم رژیم غذایی او می‌تواند متفاوت باشد.
این تفاوت‌ها به خصوص در رشته‌هایی كه رده بندی وزنی دارند مانند كشتی و وزنه‌برداری اهمیت بیشتری پیدا می‌كند. ذخایر انرژی بدن ورزشكاران نیز نقش زیادی در عملكرد آنها دارد. به عنوان مثال، نقش ذخایر قند( كربوهیدرات) كبد و عضلات به عنوان مهم ترین سوخت لازم در تمرینات و مسابقات یا نقش توده عضلانی در عملكرد ورزشكار و بالاخره نقش ذخایر چربی و عضله در اندازه و تركیب بدن كه بسته به رشته‌های مختلف بسیار متفاوت‌اند.
بدیهی است كه ورزشكاران تلاش می‌كنند با دستكاری عوامل فوق، آنها را به نفع خود در رشته‌ی ورزشی‌شان تغییر دهند و دراكثر موارد یكی از اهداف اصلی آنها كاهش توده‌ی چربی، افزایش توده‌ی عضلانی و كاهش وزن است ولی همان‌طور كه گفتیم چون بعضی ورزشكاران گاهی تك بعدی و غیر علمی به موضوع نگاه می‌كنند، دچار عوارض جانبی می‌شوند.
گاهی هم ورزشكاران به حدی به محدود سازی رژیم غذایی مبادرت می‌ورزند كه سوخت و ساز و اعمال هورمونی بدن‌شان دچار اشكال می‌شود.
اما هیچ می‌دانید مهم‌ترین سوخت مورد نیاز برای ورزشكاران چیست؟
درپاسخ باید گفت كربوهیدرات‌ها سوخت مهم اما به نسبت كوتاه مدتی برای فعالیت‌های ورزشی هستند. كربوهیدارت را در فارسی قند ترجمه می‌كنند اما قند و شكر ومشتقات شیرین‌كننده‌ی آنها نوع ساده كربوهیدرات تلقی می‌شوند و منظور ما از كربوهیدرات‌ها بیشتر نوع مركب آنهاست كه درموادی مثل نشاسته، نان، برنج، سیب زمینی و ماكارونی یافت می‌شوند.
ورزشكاران باید هر روز با خوردن غذاهای حاوی كربوهیدرات، مقادیر از دست رفته‌شان را در بدن جایگزین كنند. این دسته از مواد غذایی برای بازیابی ذخایر بدن در دو نوبت باید مصرف شود؛ یكی بازیابی فوری كه ظرف ۴ ساعت اول بعد از تمرین یا مسابقه به میزان یك گرم به ازای هر كیلو گرم وزن بدن در هر ساعت باید مصرف شود و دوم بازیابی روزانه ذخایر كه بسته به شدت تمرین یا مسابقه بین ۵ تا ۱۰ گرم به ازای هركیلوگرم در طول روز باید مصرف شوند.
البته اگر فاصله‌ی بین دوتمرین یا مسابقه كمتر از ۸ ساعت باشد، مصرف كربوهیدرات باید بلافاصله پس از نخستین جلسه آغاز شود. میان وعده‌ها می‌توانند نقش موثری برای بازیابی ذخایر دراین حالت داشته باشند. مثلا در مسابقات كشتی ، گاه ورزشكار روزی ۳ تا ۴ كشتی می‌گیرد و باید در این فواصل كم، ذخایرش جبران شود.
دكتر پویا دانشور- پزشكی ورزشی