صفحهٔ اصلي
گفتار
آنچه مسوولان غذا وتغذیه‌ی كشور باید بدانند.
سند آرمانی چشم‌انداز 20 ساله‌ی كشور، جامعه‌ی ایرانی را در افق 1404 هجری شمسی با چنین ویژگی‌هایی آرزو می‌كند.



سند آرمانی چشم‌انداز 20 ساله‌ی كشور، جامعه‌ی ایرانی را در افق 1404 هجری شمسی با چنین ویژگی‌هایی آرزو می‌كند:
« برخوردار از سلامت، رفاه، امنیت غذایی، تامین اجتماعی، فرصت‌های برابر، توزیع مناسب درآمد، نهاد مستحكم خانواده به دور از فقر، فساد، تبعیض و بهره‌مند از محیط زیست مطلوب.»
نقش غذا و چگونگی تغذیه‌ی افراد یك جامعه در سلامت، بار بیماری و كارآیی و ارتباط آن با توسعه‌ی اقتصادی طی تحقیقات وسیع جهانی به اثبات رسیده و نشان داده شده كه سرمایه‌گذاری در تامین غذای سالم و سلامت تغذیه‌ای مردم، نه تنها به صرفه‌ی اقتصادی است، بلكه یكی از ضروریات غیر قابل اجتناب ملی به شمار می‌رود.
امروزه بیماری‌های مزمن از مهم‌ترین علل مرگ و میر وناتوانی‌ها در جهان به شمار می‌رود. براساس آمارهای موجود، حدود 60 درصد موارد مرگ و میر در دنیا به علت بیماری‌های مزمن مانند بیماری‌های قلبی- عروقی، دیابت ،چاقی و سرطان، فشار خون بالا و افزایش چربی‌های خون است. این بیماری‌ها در طول زمان و به علت تغییر الگوی غذایی، عادات غذایی غلط، زندگی ماشینی و عدم تحرك و نداشتن فعالیت بدنی بروز می‌كنند.
در كشور ما نیز این بیماری‌ها در سال‌های اخیر روند هشدار دهنده و رو به گسترشی داشته است. متاسفانه سن ابتلا به این بیماری‌ها هم كاهش یافته است. در حال حاضر، مهم‌ترین علل مرگ و میر در كشور ما بیماری‌های قلبی عروقی و سرطان است.
سالانه 1/7 میلیون نفر در جهان  در اثر ابتلا به سرطان می‌میرند كه عادات غذایی غلط علت 30 درصد از كل سرطان‌ها دركشورهای غربی و حدود 20 درصد از سرطان‌ها در كشورهای در حال توسعه است. تصحیح رژیم غذایی پس از قطع استعمال دخانیات، دومین عامل قابل پیشگیری ابتلا به سرطان است.
چاقی و اضافه وزن عامل اصلی خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن شامل دیابت نوع۲، بیماری‌های قلبی- عروقی، پرفشاری خون، سكته‌ی مغزی و برخی از انواع سرطان هستند. علل عمده‌ی ابتلا به اضافه وزن و چاقی عبارت است از افزایش مصرف مواد غذایی پرانرژی و حاوی مقادیر زیاد چربی‌های اشباع و قندها و همچنین كاهش فعالیت بدنی.
در ایران بیماری‌های قلب و عروق و مرگ و میر ناشی از آن در حال افزایش است، به طوری كه آمار( گواهی فوت) نشان می‌دهد در فاصله‌ی سال‌های 1342 تا 1369، مرگ ناشی از این بیماری 20 درصد افزایش داشته است. بررسی سیمای مرگ در استان‌ها كه توسط وزارت بهداشت در سال 1380 انجام شده ، حاكی از آن است كه میزان مرگ ناشی از سكته‌های قلبی و مغزی در ۱۸ استان كشور در سال 1350، 42 در یكصد هزار بوده و درسال 1380 به 148 در یكصد هزار مرگ افزایش یافته است.
همین بررسی نشان داده كه موارد مرگ به علت بیماری‌‌های قلبی و عروقی در سال 1380، 35 درصد و بالاترین  علل مرگ و میر بوده است. به بیان دیگر، مرگ از بیماری‌های قلب و عروق در سال 1380 ،330 نفر در روز و 120 هزار نفر در سال بوده است و از این تعداد، 173 نفر از بیماری‌های عروق كرونر و 97 نفر به علت عوارض مختلف فشار خون مرده‌اند.
كلسترول و تری گلیسیرید بالاتر از 200 میلی‌گرم در دسی لیتر به عنوان یك عامل خطر برای آترو اسكلروزیس محسوب می‌شود.كلسترول بالاتر از 200 میلی‌گرم، عامل خطر برای ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی است. 36 درصد تهرانی‌ها، براساس نتایج بررسی ملی سلامت و بیماری در سال 1378 كلسترول بالاتر از  200 داشته‌اند  كه این رقم متاسفانه برای استان یزد بسیار بالا و بیش از 55 درصد است.

ناترازی تغذیه‌ای و خطر ناامنی تغذیه‌ای كشور
علاوه بر سند چشم‌انداز كه بر امنیت غذایی در چشم‌انداز 20 ساله تاكید دارد، تامین امنیت غذایی كشور با تكیه بر تولید از منابع داخلی و تاكید بر خود كفایی در تولید محصولات كشاورزی در سیاست‌های كلی برنامه‌ی چهارم توسعه‌‌ی كشور مورد توجه قرار گرفته، ولی نتایج بررسی مصرف مواد غذایی كه توسط انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی كشور صورت گرفت، حكایت از فقر انرژی در 23 درصد خانوارهای كشور دارد و كمبود ریزمغذی‌هایی مانند آهن، كلسیم، ویتامینA و ریبو فلاوین كه خود شاخص شناخته شده‌ی ناترازی تغذیه‌ای است، به نحو بارزی در كشور وجود دارد.
علاوه بر نقش تغذیه كه به درآمد و آگاهی و ذایقه‌ی مردم مرتبط است، ایمنی غذا یعنی عاری بودن غذا از هر گونه آلودگی از مرحله‌ی تولید ماده خام تا مصرف نیز تضمین‌كننده‌ی سلامت مصرف كنندگان است. مواد غذایی ناسالم اثرات مخربی برای جوامع و دولت‌ها به همراه دارد كه عبارت‌اند از: 
* افزایش هزینه‌‌های درمانی به علت ابتلا به انواع بیماری‌ها و مسمومیت‌های ناشی از غذای آلوده.
* ایجاد بیماریو مرگ ومیر.
* تاثیر بر اقتصاد و تجارت ( بحران اقتصادی كه در اثر شیوع بیماری جنون گاوی در اروپا ایجاد شد و یا مشكلات ایجاد شده در روند صادرات پسته در كشور در اثر باقیمانده‌ی سم آفلاتوكسین و یا بحران گوشت‌های آلوده).
همچنین بی‌توجهی به غذا و تغذیه در عرصه‌های متفاوت، علاوه برضرر و زیان مادی و معنوی به افراد، موجب افزایش بار بیماری، كاهش توان تولید جامعه، افزایش هزینه‌های درمانی در كشور و نهایتا عقب‌ماندگی رشد و توسعه‌ی كشور می‌شود.
دكتر ربابه‌ی شیخ الاسلام
متخصص بهداشت عمومی و اپیدمیولوژی تغذیه.