صفحهٔ اصلي
گفتار
اصول پایه‌ای در باره‌ی آنفلوانزا
چگونه با ویروس آنفلوانزای H1N1 ( آنفلوانزای خوكی) مقابله كنیم؟



تنها ظرف ۶ روز، از یك گزارش از ۲ مورد جدید عفونت آنفلوانزای H1N1 ( آنفلوانزای خوكی) در كالیفرنیا، به مرحله‌ی ۵ پاندمی آنفلوانزا رسیدیم، مرحله‌ای كه طبق تعریف ، مشخصه‌ی آن « انتقال ویروس از انسان به انسان به درون مرزهای حداقل ۲ كشور در یك منطقه( Region) از سازمان بهداشت ( WHO) » است.
با این پاندمی زودرس آنفلوانزای H1N1 ، شكل گیری سریع مقاومت به داروهای ضد ویروسی، افزایش پوشش واكسن‌های فصلی آنفلوانزا و همچنین سهولت مسافرت ازقاره‌ای به قاره‌ی دیگر، به سختی می‌توان با دقت بالا، وضعیت آنفلوانزا و تاثیرات احتمالی آن را پیش بینی نمود. اما به مثابه تمام سیستم‌های بیولوژیك، پیامد نهایی كه از همه‌گیری آنفلوانزا به ذهن متبادر می‌شود، محدود به مجموعه‌ی معینی از احتمالات ممكن است. در نظر داشتن ۱۲ اصل پایه‌ای در باره‌ی آنفلوانزامی‌تواند در تعیین پاسخ‌ها و اقدامات بالینی و همچنین سیاستگزاری برای عموم مردم كمك شایانی نماید.

۱- ویروس‌های آنفلوانزای انسانی، از طریق فرد به فرد منتقل می‌شوند. اگر این زنجیره شكسته شود، هیچ مورد اضافه‌تری از بیماری رخ نخواهد داد.
استنباط : حفظ فاصله در محیط‌های اجتماعی یعنی دور نگهداشتن افراد حساس به بیماری از موارد شناخته شده، روش موثری برای همگان است تا بوسیله‌ی آن از انتقال ویروس جلوگیری به عمل آورند.
كاربرد بالینی:  اطلاعاتی كه به بیماران ارایه می‌كنیم می‌تواند مداخله‌ی زودرس برای پیشگیری از عفونت آنفلوانزای H1N1 باشد.
۲-  ویروس‌های آنفلوانزا، عمدتا توسط ذرات و قطرات تنفسی منتشر می‌شوند، ریز قطرات تنفسی تحت تاثیر عوامل زیر قرار دارند: نیروی جاذبه و قوانین فیزیك. ریز قطرات تنفسی، از ترشحات تنفسی منشا می‌گیرند و با سرفه و عطسه به اطراف پراكنده می‌شوند.
استنباط : محدود كردن و جلوگیری از پخش شدن ریز قطرات تنفسی باعث پیشگیری از انتقال عفونت خواهد شد. استفاده از ماسك‌های صورت توسط  افراد بیمار یا مشكوك به عفونت، می‌تواند در جلوگیری از انتقال ویروس موثر باشد.
كاربرد بالینی: مراكز بهداشتی و درمانی باید به اندازه‌ی كافی ماسك برای توزیع بین كاركنان مراقبت كننده از بیماران وخود بیماران داشته باشند، البته به همراه مطالب و پوسترهای آموزشی.

۳- ویروس‌های آنفلوانزا، هوای سرد و خشك را بیشتر دوست دارند. آنفلوانزا، یك ویروس به شدت فصلی است كه اكثر موارد انتقال آن در عرض جغرافیایی معتدل، محدود به اواخر پاییز و هم‌چنین زمستان است.
استنباط : انتقال می‌تواند در سایر زمان‌ها اتفاق بیفتد، ولی به مراتب ناكارآمدتر است. انتقال به میزان قابل توجهی هم ممكن است در شرایط دیگر روی دهد، البته بسته به ماهیت ویروس و جمعیت در معرض مواجهه.
كاربرد بالینی: وقتی ویروس‌های جدیدی ( مثل آنفلوانزای  H1N1 ) بوجود می‌آیند، انتقال ممكن است در زمان‌های غیر متعارف رخ دهد كه علت آن نبود ایمنی در جمعیت در معرض خطر است.

۴ - هدف اصلی ویروس‌های آنفلوانزا، مخاط دستگاه تنفسی است. آن بخش از مخاط تنفسی كه بالقوه« در معرض مواجهه» به حساب می‌آید عبارتست از راه‌های عبور هوا از بینی، نازوفارنكس، ملتحمه، حلق، حنجره، نای، برونش‌ها، برونشیول‌ها و آلوئول‌ها.
استنباط : محافظت از مخاط تنفسی در برابر ریز قطرات و یا تماس مستقیم، باعث پیشگیری از انتقال خواهد شد. دست‌های آلوده می‌توانند مسبب تماس مستقیم شوند و شستن دست‌ها این تماس مستقیم را كاهش می‌دهد.
كاربرد بالینی:  شستن مكرر دست‌ها و استفاده از ماسك صورت می‌تواند از مخاط تنفسی در برابر مواجهه با آنفلوانزای H1N1  محافظت به عمل آورد.

۵- وقتی مواجهه اتفاق افتاد، دوره‌ی انكوباسیون نسبتا قابل پیش بینی برای ویروس‌های آنفلوانزاوجود دارد. ناخوشی بالینی معمولا بین ۷۲-۲۴ ساعت پس از عفونت، تظاهر پیدامی‌كند.
استنباط: عدم بروز ناخوشی بالینی پس از مواجهه، دال بر این است كه عفونتی وجود ندارد، ایمنی به اندازه‌ی كافی است یا عفونت به شكل تحت بالینی است.
كاربرد بالینی:  سابقه‌ی مواجهه با یك مورد تایید شده‌ی انفلوانزای H1N1  به مدت ۳-۱ روز قبل از شروع علایم، كلید تشخیصی ارزشمندی به حساب می‌آید.

۶- وقتی عفونت حادث شد، یك دوره نسبتا قابل پیش بینی از دفع ویروس و انتقال آن را می‌توان انتظار داشت. حداكثر دفع ویروس معمولا طی ۳-۲ روز از ناخوشی بالینی اتفاق می‌افتد كه عموما همزمان و منطبق بر دوره حداكثر علایم بیمار است.
استنباط: افراد بیمار احتمالا كمتر می‌توانند در جامعه جابجا شوند و حركت كنند. اما سیستم‌های پزشكی غالبا از افراد بیمار می‌خواهند كه به جامعه برگردندو در تماس باشند( اصل شماره ۱).
پس از گذشت۶-۵ روز از ناخوشی، احتمال انتقال آنفلوانزا از فرد بیمار، غیر محتمل خواهد بود.
كاربرد بالینی: درك دوره ناخوشی و دفع ویروس،به بیماران كمك خواهد كرد كه ارزش ماندن در منزل در طی دوره بیماری را بهتر درك كنند.

۷- به دنبال عفونت، در بدن میزبان این ویروس فعال خواهد شد. پاسخ ایمنی هم منجر به بروز برخی از نشانه‌های آنفلوانزا می‌شود.
استنباط: با فرض اینكه دستگاه ایمنی بدن میزبان سالم است، ابتلای به عفونت و بهبود پس از آن، ایمنی طولانی مدت نسبت به آن سوش خاص از ویروس آنفلوانزا بوجود می‌آورد.
كاربرد بالینی: افراد سالم و بیمارانی كه از آنفلوانزای H1N1 اجتناب و دوری می‌كنند، در آینده نسبت به آن حساس خواهند بودو باید به محض آنكه واكسنی برای مقابله با این ویروس در دسترس قرار می‌گیرد و توصیه می‌شود، نسبت به آن واكسینه شوند.

۸- ابتلای به این عفونت در یك سر طیف منجر به بهبود و ایمنی و یا در آن سر طیف منتهی به مرگ می‌شود. 
استنباط: حركت به سمت مرگ میزبان، وابسته به عوامل مربوط به روش ویروس و عوامل میزبانی است. به طور كلی، مرگ و میر ناشی از آنفلوانزا در گروه بسیار مسن و بسیار خردسال( كودكان) و همچنین در افرادی كه بیشترین ضعف سیستم ایمنی را دارند، در بالاترین حد خود قرار دارد.
كاربرد بالینی: پزشكان باید از طیف در حال تغییر ویروس آنفلوانزای H1N1 و اینكه كدام بیماران بیشترین موربیدیته و یا مرگ و میر را خواهند داشت، آگاه باشند.

۹- ایمنی را می‌توان از راه ابتلا به عفونت یا از راه ایمن سازی و واكسیناسیون كسب كرد. 
استنباط : سابقه ابتلای قبلی به سایر روش‌ها ویا ایمنی سازی قبلی، تضمینی براب ایمنی بودن نیست. عوامل مرتبط با میزبان  و تطابق نامناسب وضعیت واكسن‌ها، ایمنی فرد را به شدت كاهش می‌دهد.
كاربرد بالینی:  هر وقت كه واكسن آنفلوانزای H1N1 در دسترس قرار گیرد، لازم است پزشكان مطابق توصیه‌ها اقدام به ایمنی‌سازی بیماران نمایند.

۱۰- اپیدمی‌های آنفلوانزا، الگو‌های قابل پیش بینی را در طی زمان دنبال می‌كنند. این رفتار كلی را می‌توان با تخمین میزان ایمنی، قابلیت انتقال و زمان تكثیر ویروس( Generation time ) مدل سازی یا شبیه سازی كرد.
استنباط : به دست آوردن بسیاری از متغییر‌ها و پارامتر‌های مورد نیاز برای مدل‌سازی اپیدمی‌ها، آسان نیست؛ مدل‌ها عمدتا در دیدگاه گذشته نگر بهتر كار می‌كنند.
كاربرد بالینی:  نظام‌های مراقبت ملی و منطقه‌ای بسیار قابل و توانمندی در سرتاسر دنیا مشغول فعالیت‌اند. اطلاعات به دست آمده از نظام مراقبت می‌تواند در جهت هدایت به سمت رفتار و تصمیمات صحیح، بسیار كمك كننده باشد.

۱۱-  تعامل بین عفونت‌زایی یك ویروس و سطح ایمنی قبلی یك جمعیت، بسیار حساس و ظریف است. برای اینكه انتقال ویروس اتفاق بیفتد، وجود افراد حساس در جمعیت مواجهه یافته ضروری است. كاهش احتمال تماس با یك فرد حساس باعث كاهش عفونت‌زایی یك ویروس می‌شود.
استنباط:  ویروس‌های جدید آنفلوانزا، بوسیله فاكتورهای مرتبط با ایمنی میزبان محدود نمی‌شوند ودر نتیجه از پتانسیل عفونت‌زایی بالایی برخوردارند.
كاربرد بالینی: آنفلوانزای  H1N1 در یك زمان غیر معمول در حال گسترش است. بارسیدن به اواخر پاییز و فصل زمستان ، احتمالا گسترش آنفلوانزای H1N1 به مراتب بــدتـر خواهد شد.

۱۲- تمام موجودات زنده، نشانه‌هایی از غیر قابل پیش‌بینی بودن را دارند كه باعث می‌شوند اتفاقات عجیب و بعضا غیر قابل توجیه را رقم بزنند.  هركدام از اصولی كه تا كنون گفتیم ممكن است در هر لحظه از زمان، زیر پا گذاشته شود؛ ویروس‌های آنفلوانزا، توانایی بالایی برای جهش ژنی دارند، ژنونم آنها ممكن است دچارنوتركیبی شود و همچنین الگوهای جمعیتی نیز همیشه ثابت نیستند.
استنباط :  هر چند كه این اصول پایه، فضا را برای برنامه‌ریزی اقدامات مهیا می‌كنند، اما مراقبت مداوم و تغییر پاسخ‌ها بر حسب ضرورت، برای دستیابی به پیشگیری موثر و كنترل اثر بخش، ضرورت دارد.
كاربرد بالینی: پزشكان  و خصوصا پزشكان خانواده، در خط  مقدم مراقبت از آنفلوانزا قرار دارند و لازم است در جریان آخرین اطلاعات در حال تغییر باشند تا بهترین مراقبت را از بیماران و از جامعه خود به عمل آورند.

توضیـح :  مشخصه بالینی ویروس آنفلوانزای H1N1 عبارتست از تب ۸/۳۷ درجه سانتیگراد( وبالاتر) همراه با سرفه، گلودرد و كوریزا.
موارد مشكوك آنهایی هستند كه یك ارتباط اپیدمیولوژیك با یك مورد تایید شده بیماری یا بایك جامعه‌ای كه آنفلوانزای H1N1 در آن تایید شده دارند. مركز كنترل و پیشگیری از بیماری‌های ایالات متحده( CDC) استفاده از مهاركننده‌های نورآمینیداز برای درمان اولیه بیماران مبتلا به آنفلوانزای H1N1 را توصیه می‌كند. 
۲ دارو از این دسته به نام‌های اسلتامیویر( تامی فلو) و زانامی ویر ( رلنزا) در ایران موجود است.
ترجمه دكتر علی‌رضااحمـد وند