صفحهٔ اصلي
گفتار
تكنولوژی و مراقبت‌های بهداشتی در كشورهای در حال توسعه.
طراحی و انجام مداخلاتی به منظور پیشرفت سلامت و افزایش دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی...



در كشورهای رو به رشد، مدتی طولانی است كه به یك چالش سخت و نفس‌گیر میان متخصصان و سیاست‌گذاران سلامت تبدیل شده است. 
در تحقیقات موثری كه برای پاسخ‌گویی به بهبود شرایط پیچیده‌‌ی سلامت در كشورهای با درآمد كم و متوسط صورت گرفته، محققان به بررسی تاثیرات تكنولوژی برای حل این مشكلات پرداخته‌اند كه بیشترین تمركز آنها در كشورهای آمریكای لاتین، آفریقا و قسمت‌هایی از آسیا بوده است.


اطلاعات بیومدیكال
استفاده از تكنولوژی ارتباطات دور برد مانند اینتر نت و تلفن‌های همراه به طور روز افزونی در بسیاری از كشورهای در حال توسعه رایج شده كه بیشترین میزان استفاده در آمریكای جنوبی و مركزی و همچنین قسمت‌هایی از آسیا و آفریقا دیده می‌شود.
این دانش، بسیاری از محققان بالینی را تشویق می‌كند تا استفاده از تكنولوژی‌های اطلاعاتی و ارتباطاتی دوربرد( كه به طور معمول انفورماتیك سلامت نامیده می‌شود) رابه عنوان یك راه‌حل ارزان به چالش‌های سختی كه رودرروی سیستم‌های بهداشتی سلامتی قرار دارند، بپذیرند. محققان ومتخصصان معتقدندپروژه‌های اطلاعاتی بیومدیكال كه به طور نوآورانه‌ای از اینترنت، كامپیوتر، تلفن‌ها همراه و دستگاه‌های دیجیتال همراه شخصی استفاده می‌كنند، كیفیت و قابلیت دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی را افزایش می‌دهند. این پروژه‌ها اغلب در بیماری‌های عفونی مداخلاتی انجام داده تا میزان دسترسی را به اطلاعات سلامتی و مراقبتی در مناطق روستایی ارتقا بخشند، در مناطقی كه میزان تبعیض میان افراد مختلف زیاد است خصوصا زنان.
نتایج  یك بررسی كیفی در میان بیماران مبتلا به AIDS در دو كلینیك اختصاصی درمان این دسته از بیماران در آمریكای لاتین نشان می‌دهد استفاده گسترده از تكنولوژی ارتباطات دوربرد وسایل كمك آموزشی دیجیتال همراه به عنوان یك روش بالقوه در جهت افزایش كیفیت مراقبت‌های سلامتی در دسترس و ارتباط بیشتر با متخصصان مربوطه می‌تواند در ارتقای سلامتی بیماران بسیار تاثیر گذار باشد. از این رو نتیجه‌ی این مطالعه،راهنمایی شد برای محققان تا تكنولوژی‌های مناسب را در اختیار بیماران قرار دهند و به زودی اجرای این مداخلات را در بیشتر نقاط جهان آغاز كنند.
از سویی، مراكز تحقیقاتی مختلف نیز ترغیب شده‌اند تا این بررسی‌ها را در كشورهای دیگر مانند كنیـا نیز آغاز نمایند. البته در بررسی‌های انجام شده حتما باید توجه داشت كه كارآیی این وسایل برای مردم آن منطقه در چه حد است و آیا واقعا می‌توانند به درستی از آنها بهره ببرند یا خیر.
امروزه انفورماتیك سلامتی در برگیرنده‌ی سیستم‌های ضبط الكترونیكی اطلاعات پزشكی است كه مدیریت اطلاعات و به دنبال آن ، ارایه بهتر خدمات درمانی را تضمین می‌نماید. به طور مثال، در مطالعه‌ای كه در هائیتی به انجام رسیده ، سیستم‌های الكترونیكی تحت وب را مورد آزمایش قرار داده تا مدیریت درمان بیماران مبتلا به HIV و سل را ارتقاء بخشند.
این قبیل مجموعه‌ها،ردیابی نتایج آزمایش‌های حساسیت دارویی، نمونه‌های اسمیر خلط و نتایج كشت آنها و زمان لازم برای تغییر كشت‌ها از مثبت به منفی را امكان پذیر می‌نمایند. به طور مشابه، امروزه سازمان‌های غیر انتفاعی( NGO) بزرگ نیز از سیستم‌های ضبط الكترونیكی سلامتی تحت وب در كشورهای فقیر استفاده می‌كنند تا روند استفاده از داروهای ضد ویرورسی را دنبال كنند. در نهایت، تكنولوژی اطلاعات بهداشتی سلامتی، به طور روز افزونی در كشورهای توسعه نیافته به منظور مراقبت بهداشت عمومی استفاده می‌شوند، خصوصا برای پایش انتقال HIV و عفونت‌های منتقله از راه جنسی و پیشرفت و ارتقای سرویس‌های خدماتی كه در اختیار بیماران قرار می‌گیرد.
در مقابل، تكنولوژی « خود مصاحبه شونده با كمك كامپیوتر» به پزشكان و محققان كمك می‌كند تا میزان گزارش‌های بیماران را از رفتارهای جنسی پرخطر خود بیشتر و قابل اعتماد‌تر كنند، زیرا بیماران مطمئن می‌شوند جایی از نام آنها اسم برده نمی‌شود و تنها دارند با یك كامپیوتر مصاحبه می‌شوند. مطالعات اولیه از موسسه ملی سلامت ( NIH) آمریكا حاكی از نتایج مثبت این پژوهش‌هاست.


چالش‌های انفورماتیكی
هر چند مزایای تكنولوژی‌های نه خیلی پیشرفته برای حل مشكلات  بخش بهداشت كشورهای فقیر، به اثبات رسیده، محدودیت‌هایی نیز وجود دارند. مناطق گسترده‌ی خاصی هستند كه كاربرد اینترنت وتلفن همراه در آنها بسیار پیچیده محسوب می‌شود، خصوصا در مناطقی كه خدمات پزشكی در آنها بسیار محدود و كم است. علاوه بر این ، حمایت و نگهداری از این تكنولوژی‌ها در این مناطق، جنبه‌ی اقتصادی زیادی ندارد.
بعضی كارشناسان  در این رابطه ، نكاتی را در مورد اشباع كشورهای توسعه نیافته از تلفن همراه، خصوصا در بعضی مناطق یادآور می‌شوند. آنها ادعا می‌كنند كاربرد گسترده مداخلات پزشكی وابسته به تلفن همراه ، به دلیل فقدان در مناطق خاص، محدود است وحتی می‌تواند آموزش اضافی را برای مراقبان بهداشتی لازم نماید. 
در مقابل، كاركرد با تلفن همراه، نیاز به تجهیزات ویژه در مناطق هدف دارد، شرایطی كه رفع آن هزینه بر است. از سویی، امكان اجرای مداخلات مبتنی بر وب نیز، به دلیل فقدان دسترسی به اینترنت و تخصص در استفاده ازآن در جوامع فقیر، یك مشكل دیگر است. در مجموع، كارشناسان و نقادان این مسایل معتقدند اجرای زیر ساخت‌های لازم برای بهره‌گیری از ارتباطات دوربرد كشورهای توسعه نیافته، هزینه‌های زیادی بردوش دولتمردان می‌گذارد كه متضمن توجهات جدی است، ولی نباید نتایج مطالعاتی را از نظر دورداشت كه هر چند تجهیز این مناطق هزینه‌بر است، اما این تكنولوژی است كه هزینه انجام مداخلات بهداشتی را تا ۴۰ درصد كم می‌كندو پوشش گزارش‌های رسیده، تا سه برابر بیشتر می‌شود، بنابراین باید تمامی جوانب را درنظر داشت.
كشورهای فقیر با چالش‌های مختلفی مانند منابع محدود برای بخش مراقبت سلامت، كمبودهای شدید در تعداد مراقبان سلامت، ناكافی بودن برنامه‌های آموزشی و آموزش مدام برای متخصصان ، همچنین مرزهای جغرافیایی و نژادی موجود مواجه‌اند كه مشكلات زیادی به وجود آورده‌اند . 
راه حل‌هایی از قبیل ایجاد تكنولوژی‌های قابل استفاده و نه خیلی پیشرفته، از عهده‌ی چالش‌های بهداشت عمومی، به صورت كارآمد و نوآورانه‌ای بر می‌آید، با این امید كه دنیایی با سطح سلامت بهتر و بیشتر برای همه‌ی افراد ایجاد نماید.
منبع : Student BMJ
دكتر امیـر رضا رادمـــرد