صفحهٔ اصلي
گفتار
بیماری‌‌های بین‌المللی با دردسرهای اضافی برای فقیرها.
بررسی آماری دیابت در كشورهای در حال توسعه.



شیوع بیماری‌‌های مزمن غیر واگیر دار روند صعودی نگران كننده‌ای در سطح جهان پیدا كرده است كه دیابت، چاقی و فشار خون از عوامل اصلی مستعد كننده‌ی این بیماری‌ها به شمار می‌روند.
همراه با افزایش اضافه وزن و چاقی و به دنبال آنها بالا رفتن تعداد دیابتی‌ها و افراد مبتلا به فشار خون در دهه‌ی اخیر در جمعیت‌های عمدتا شهری، كاهش وزن، سوء تغذیه و بیماری‌‌های عفونی را ازمشكلات اصلی تهدید كننده‌ی بهداشت كشورهای در حال توسعه می‌شمارند.
در حال حاضر از یك میلیارد و 100 میلیون نفر دارای اضافه وزن در حدود 312 میلیون نفر چاق هستند. به علاوه به گزارش International Obesity Taskforce حداقل 155 میلیون كودك در جهان در طبقه‌بندی اضافه وزن قرار می‌گیرند.
این سازمان بین‌المللی با همكاری سازمان بهداشت جهانی تعریف‌ها متفاوتی از چاقی با توجه به گروه‌های نژادی مختلف ارایه كرده‌اند كه مطابق این تعاریف جدید شمار افراد چاق به یك میلیارد و700 میلیون نفر می‌رسد.

اضافه وزن در كشورهای حال توسعه
در20 سال اخیر چاقی در كشورهای در حال توسعه كه با فاصله گرفتن از شیوه‌ی زندگی سنتی،كاهش تحرك بدنی و افزایش مصرف غذاهای پركالری و ارزان قیمت شیوه‌ی زندگی غربی را پذیرفته‌اند سه برابر شده است. تغییر شیوه‌ی زندگی در این كشورهای باعث ازدیاد وزن از 10 به 25 درصد و چاقی از 2 به 10 درصد شده است.
این مشكل تازه از راه رسیده در خاورمیانه ، جزایر اقیانوس آرام ، آسیای جنوب شرقی وچین جدی‌تر است. در كنار عوض شدن سبك زندگی ارتباط بین چاقی و فقر دچار نوعی پیچیدگی است كه مرزبندی را مشكل می‌كند. 
در كشورهای بسیار فقیر با تولید ناخالص ملی GNP سالانه كمتر از 800 دلار فقر همراه با لاغری و سو‌ء تغذیه ودر كشورهای با درآمد متوسط حدود 3هزار دلار در سال فقر همراه با افزایش خطر چاقی دیده می‌شود.
در برخی كشورهای در حال توسعه تناقض به صورت لاغری در كودكی و چاقی در بزرگسالی است. عده‌ای از كارشناسان علت این لاغری در كودكی و چاقی بزرگسالی را به كندی رشد درون رحمی نسبت می‌دهند كه باعث به دنیا آمدن نوزادان كم وزن، وزن گرفتن ناگهانی در كودكی، رشد مقاومت به انسولین و افزایش بیماری‌های متابولیك می‌شود. 
تحقیقات بر مبنای جمعیت در 75 اجتماع در 32 كشور نشان می‌دهد دیابت در اجتماع كشورهای در حال توسعه كه شیوه‌ی زندگی سنتی را حفظ كرده‌اند پدیده‌ای نادر است.
در مقابل خطر ابتلا به دیابت در برخی اعراب، مهارجران آسیایی، هندی و هیسپانیك‌های ایالات متحده كه همراه با مهاجرت، شیوه‌‌ی زندگی سنتی را ترك كرده و با توجه به مشكلات اقتصادی و فرهنگی الگوی غلط زندگی غربی را پذیرفته‌اند هر روز جدی‌تر می‌شود.
شیوع دیابت نوع ۲ در این گونه جوامع به 14 تا 20 درصد می‌رسد و اغلب جمعیت در خطر دیابت در مناطق شهری ساكن هستند. به این ترتیب دیابت تا سال 2030 به صورت یك معضل جدی بهداشتی خود را نشان خواهد داد و تعداد مبتلایان به دیابت از 171 میلیون نفر در سال 2000 به 366 میلیون در سال 2030 خواهد رسید.
علاوه بر شیوع دیابت همراه با ازدیاد جمعیت چاق انتظار می‌رود مبتلایان به فشار خون از یك میلیارد نفر در سال 2000به یك میلیارد و 56 میلیون تا سال 2025 برسند. در كنار آن تاثیر دیابت در مشكلات قلبی عروقی در گروه‌های اقلیت نژادی و مهاجران به كشورهای غربی تقریبا مشابه با كشورهای در حال توسعه است كه میزان افزایش ضریب چربی شكم تا باسن به افزایش بیماری‌های قلبی و سكته منتهی می‌شود. 
پیچیده‌تر شدن مشكلات قلبی عروقی مرتبط با چاقی و دیابت بار اضافی بر دوش نظام‌های بهداشتی و درمانی كشورهای در حال توسعه است كه در حال حاضر با بیماری‌های عفونی و مسری دست وپنجه نرم می‌كنند.

هزینه‌های ناشی از بیماری‌های مزمن
از سوی دیگرهزینه‌هایی كه دیابت و چاقی بر درآمد ملی كشورهای در حال توسعه تحمیل می‌كنند هرروز رو به افزایش است.
بالاتر رفتن شاخص توده‌ی بدنی به معنای افزایش بیش از 16 درصدی بار جهانی بیماری‌ها است.در كشورهای توسعه یافته 2 تا 7 درصد كل بودجه‌ی بهداشت و درمان صرف مبارزه با چاقی یا مشكلات درمانی مرتبط با آن می‌شود.  بین كشورهای توسعه یافته ایالات متحده بیشترین هزینه‌ی را برای مهار این مشكل می‌پردازد. 
جلوگیری از چاقی، دیابت و فشار خون نیازمند تغییرات بنیادین در نگرش‌های سلامت مسوولان و تسری این نگرش‌ها به جمعیتی است كه هرروز بیشتر در مناطق شهری ساكن می‌شوند. همچنین كشورهای در حال توسعه باید با نوآوری در صنعت و كشاورزی و اصلاحات اقتصادی غذاهای قابل دسترسی و بهداشتی برای جمعیت‌شان تهیه كنند و در ضمن با ابتكار عمل‌هایی ورزش را در برنامه‌ریزی‌های اجتماعی بگنجانند.
درسال2003 مجمع عمومی بهداشت جهانی با هدف متعادل كردن شیوه‌های زندگی و كاهش بیماری‌های غیر واگیردار یك استراتژی جهانی در رژیم غذایی، تحرك بدنی و سلامت تدوین كرد و به دنبال آن سازمان بهداشت جهانی برنامه‌ای به خصوص در مورد غذای مدارس و زندگی سالم انتشار داد.
برخی از كشورها مانند برزیل، هند وچین مدتی است به بومی كردن ابتكار عمل‌‌های مرتبط با مبارزه با چاقی و تغذیه روی آورده‌اند. البته هنوز نتایج آماری این اقدامات ارزیابی نشده و تحلیل نتایج این اقدامات زود است، به خصوص كه كارخانه‌های تولید كننده فرآورده‌های غذایی و گروه‌های دفاع از حقوق مصرف كنندگان به نام دفاع از آزادی‌‌های مدنی با برنامه‌‌هایی كه حق انتخاب تولید كنندگان و مصرف كنندگان را محدود كند، مخالف هستند.
به هر حال به نظر می‌رسد در مبارزه با سه مشكل بهداشتی مرتبط باهم یعنی چاقی، دیابت و فشار خون در قرن حاضر مردم و مسوولات در ابتدای راه قرار دارند.
هفته‌نامه‌ی سپید- مرجان یشایایی