صفحهٔ اصلي
گفتار
مغز در محاصره‌ی التهــاب
مـدیریت درمان مننــژیت مزمـن.



مننژیت كه به التهاب مغز و لایه‌های پوشاننده‌ی طناب نخاعی ( مننژ) اطلاق می‌شود. معمولا ناشی از عفونت با میكروارگانیسم‌ها یا وجود سایر عوامل تحریك كننده در مایع مغزی ـ نخاعی است.
مننژیت مزمن به التهاب این دستگاه در شرایطی گفته می‌شود كه بیش از چهار هفته پایدار باقی بماند، در حالی كه مننژیت حاد كمتر از چهار هفته طول می‌كشد. در حدود 10 درصد از بیمارانی كه تشخیص مننژیت برای آنها داده می‌شود، به نوع مزمن آن مبتلا می‌شوند. در برخی از مبتلایان به نوع مزمن مننژیت ، شروع درمان و مراقبت‌های پزشكی پیش از گذشت چهار هفته از شروع  بیماری ضروری است. بنابراین باید این گروه بیماران از آنهایی كه در حال گذراندن دوره‌ی نقاهت پس از ابتلا به مننژیت حاد یا مننژیت راجعه هستند، افتراق داده شوند.
اول علت یابی ، بعد درمان 
همان طور كه ذكر شد،علل مختلفی برای مننژیت مزمن مطرح است: عفونت‌ها، التهابات ، نئوپلاسم‌ها و تماس با سموم. ساركوئیدز، بیماری بهجت، گرانولوماتوزوگنر، لوپوس اریتماتوز سیستمیك، داروها و نئو پلاسم‌ها از جمله علل غیر عفونی مننژیت مزمن هستند.
در كمتر از یك سوم ازمبتلایان به مننژیت مزمن نیز هیچ علت مشخصی برای بیماری تشخیص داده نمی‌شود. انتخاب درمان برای مننژیت مزمن، در درجه‌ی اول نیاز به بررسی جامع وضعیت بیمار دارد. در صورتی كه حال عمومی بیمار چندان رضایت بخش نیست، شروع هرچه سریع‌تر درمان تجربی توصیه می‌شود. اگر حال عمومی بیمار خوب است و شك به هیچ كدام از علل احتمالی نیز مطرح نیست، شروع درمان باید به آماده شدن نتیجه‌ی آزمایش‌ها موكول شود. 
در چنین شرایطی علامت درمانی و درمان حمایتی تا شروع درمان اصلی ضروری است و در صورتی كه عوارضی مانند تشنج یا هیدروسفالیت بروزكند، درمان مقتضی توصیه می‌شود. در مننژیت مزمن با علل عفونی، دو عامل نایسریا مننژیتیدس و استرپتوكوك پنومونیه، 37 تا 93 درصد از موارد عفونت حاد را باعث می‌شوند؛ در حالی كه شایع‌ترین علت مننژیت مزمن، مایكوباكتریوم توبركلوزیس است ( 40 تا 60 درصد) . در تمام موارد ابتلا به مننژیت مزمن، آزمون HIV باید درخواست شود، زیرا برخی از انواع مننژیت مزمن در افراد آلوده به ویروس ایدز شایع‌تر است و در نتیجه درمان انتخابی دراین گروه متفاوت خواهد بود.
مننژیت مزمن از نوع سلی
مایكوباكتریوم توبركلوزیس ، عامل بیماری سل، می‌تواند باعث ابتلا به مننژیت مزمن شود. مننژیت سلی بیش از همه در كشورهای در حال توسعه و میان افراد مبتلا به بیماری ایدز شایع است. تظاهرات آغازین بیماری، بروز علایم غیر اختصاصی مانند سردرد، تب، درد عضلانی ، گیجی و منگی است. ممكن است آزمون پوستی توبركولین در این مرحله منفی باشد.
درمان مننژیت سلی طولانی‌تر از سل ریوی است كه به حدود شش ماه درمان نیاز دارد و شامل ریفامپین خوراكی، 10 میلی‌گرم به ازای هر كیلوگرم وزن بدن در روز، ایزونیازید خوراكی( همراه با پیریدوكسین ) روزانه ۵ میلی گرم به ازای هر كیلوگرم وزن بدن، پیرازینامید با دوزاژ روزانه 15 الی 30 میلی گرم به ازای هر كیلوگرم وزن بدن به صورت خوراكی است و یا اتامبوتول 15 الی 20 میلی گرم به ازای هر كیلوگرم وزن بدن در روز یا استرپتومایسین 15 میلی‌گرم به ازای هركیلوگرم وزن بدن در روز، عضلانی برای مدت دو ماه و درادامه برای مدت 10 ماه ریفامپین و ایزونیازید.
در بیمارانی كه به عوارض نورولوژیك مبتلا هستند یا دستگاه ایمنی آنان نقص عملكرد دارد، ممكن است نیاز شود كه دوره‌ی درمان یك تا دو سال ادامه یابد. شایع‌ترین عوارض داروهای ضد سل عبارتند از نوروپاتی محیطی( به دنبال مصرف ایزونیازید) ، بیماری شبه فلو( به دنبال مصرف ریفامپین)، تهوع و استفراغ ( به دنبال مصرف پیرازینامید)، اختلال دید( به دنبال مصرف اتامبوتول).
همه‌ی داروهای مورد استفاده در درمان سل ممكن است باعث ضایعات پوستی و مسمومیت كبدی شوند. موكسی فلوكساسین خوراكی با دوزاژ روزانه ۴۰۰ میلی گرم را می‌توانید برای آن دسته از مبتلایان به مننژیت سلی تجویز كنید كه نگران بروز مقاومت در آنان هستید. در شرایط بروز مقاومت دارویی، رژیم‌های توصیه شده فوق باید تغییر یابند. 
تجویز كورتیكو استروئیدها و جراحی‌های دستگاه عصبی، ازدیگر گزینه‌های درمانی مننژیت مزمن هستند. یك مطالعه‌ی بالینی مقایسه‌ای میان بیمارانی كه برای آنها دگزامتازون همراه با داروهای ضد سل تجویز شده و بیمارانی كه فقط داروهای ضد سل را استفاده كرده‌اند، نشان داده كه در گروه اول كاهش قابل توجهی در شمار مرگ و میر بیماران رخ می‌دهد.
دكتر شیرین میرزازاده - سپید194