صفحهٔ اصلي
گفتار
جایگاه بیمه‌های تكمیلی در بازار سلامت ایران.
نگاهی به جنبه‌های مثبت و منفی تاثیرگذاری بیمه‌های تكمیلی.



بیمه‌های تكمیلی، مكمل و مازاد، اصلی‌ترین عناوین برای بیمه‌هایی هستند كه سال‌های زیادی از ورودشان به بازار سلامت ایران نگذشته است.با این همه، این بیمه‌ها نقش بسزایی درمعادلات بازار سلامت ایران ایفا كرده‌اند.
البته این تاثیر گذاری واجد جنبه‌های مثبت و منفی است.برخی از كارشناسان حوزه‌ی سلامت معتقدند ضعف‌ها و كاستی‌‌های بیمه‌های پایه درمانی باعث برجسته شدن نقش بیمه‌های تكمیلی شده است.در مقابل بسیاری نیز معتقدند بیمه‌های تكمیلی بابرهم زدن معادلات در بازار سلامت یكی از اصلی‌ترین عوامل ایجاد ناكارآمدی بیمه‌های پایه هستند. دراین مختصر سعی می‌شود پس از مرور برخی تعاریف به اهم ویژگی‌های مذكور اشاراتی داشته باشیم.

انواع بیمه‌‌های تكمیلی 
به طور خلاصه بیمه‌های مكمل براساس نوع پوشش خدمات به سه گروه اصلی تقسیم می‌شوند:

۱- بیمه‌ی مضاعف سلامت: دراین روش یا همان Duplicate Health Insurance بیمه‌‌های تكمیلی خدماتی را پوشش می‌دهند كه تحت پوشش بیمه‌های پایه نیز هستند با این تفاوت كه بیمه‌های تكمیلی سعی در تسهیل ارایه خدمات یا تسریع پرداخت هزینه، افزایش مراكز طرف قرارداد بخش خصوصی و خدماتی از این دست دارند.

۲- بیمه مازاد خدمت: دراین شیوه یا همان Supplementary Health Insurance بیمه‌ی مكمل، خدماتی را پوشش می‌دهد كه در تعهد بیمه‌ی پایه نیست، مانند خدمات زیبایی.

۳- بیمه‌ی مازاد هزینه: دراین شیوه یا همان Complementary Health Insurance بیمه‌ی مكمل، پوشش مازاد هزینه‌هایی را بر عهده می‌گیرد كه در بیمه‌ی پایه پرداخت نمی‌شود، به عنوان نمونه‌ی تخت درجه‌ی یك یا سایر هزینه‌هایی كه بیشتر جنبه‌ی رفاهی دارند.

بیمه‌های تكمیلی در ایران در كدام یك از گروه بندی‌‌های فوق می‌گنجد؟
هریك از خوانندگان محترمی كه بیمه‌ی تكمیلی درمان دارند، می‌توانند به این سوال پاسخ دهند كه آیا بیمه‌ی مكمل ایشان خدمات جدیدی را پوشش می‌دهد یا خدمات بیمه‌ی پایه رابه شكل بهتری ارایه می‌دهد.
واقعیت این است كه بیمه‌‌های تكمیلی در ایران، روش منحصر به فردی را از پوشش بیمه‌ای خدمات سلامت ارایه می‌كنند كه در سایر كشورها وجود ندارد و همین ویژگی كه در ادامه به آن می‌پردازیم، بازار سلامت را در ایران به شدت متاثر كرده است. 
ویژگی مذكور این است كه بیمه‌های تكمیلی در ایران علاوه بر پوشش برخی از خدمات كه در پوشش بیمه‌های پایه نیستند، اقدام به پوشش خدمات مورد تعهد بیمه‌ی پایه با قیمت چند برابری مورد قبول بیمه‌ی پایه می‌كنند. به عنوان نمونه اگر بیمه‌ی پایه برای یك خدمت، A ریال بپردازد، بیمه‌های مكمل ۵ برابر یا ۱۰ برابر یا حتی بیشتر را پرداخت می‌كنند. 
شاید برخی تصور كنند كه این همان حال سوم، یعنی پوشش مازاد هزینه است، در صورتی كه این تصور اساسا اشتباه است. در سایر كشورها تعرفه‌گذاری در نظام سلامت به صورت یكپارچه صورت می‌گیرد و تعرفه‌های دولتی وخصوصی مبنای واحدی دارند.
یعنی تفاوت بخش خصوصی و دولتی تنها در سود سرمایه‌ و استهلاك است، بنابراین بیمه‌های تكمیلی بر خلاف ایران مابه‌التفاوت قیمت‌ها و تعرفه‌ها را نمی‌پردازند، بلكه هزینه‌ی خدمات جانبی، هتلینگ و سایر تسهیلات و امكانات رفاهی را متعهد می‌شوند.
به طور خلاصه در ایران به دلیل اختلاف شدید تعرفه‌های بخش خصوصی و دولتی ( خواه به دلیل پایین بودن تصنعی تعرفه‌های بخش دولتی و خواه به دلیل بالا بودن غیرواقعی تعرفه‌های بخش خصوصی) بیمه‌های تكمیلی اقدام به پرداخت این شكاف تعرفه‌ای می‌كنند.
این موضوع باعث می‌شود تا این شكاف تعرفه‌‌ای به مدد بیمه‌ی تكمیلی موقتا بسته شود تا اولا تعرفه‌‌های بخش خصوصی آزادنه‌تر از گذشته امكان رشد داشته باشند و ثانیا تعرفه‌های بخش دولتی ناكار‌آمدتر از پیش جلوه كنند. با این همه بیمه‌های تكمیلی مسوول این پیشامد نیستند.
مادامی كه نظام سلامت برای موضوعی با این درجه از اهمیت یعنی تعرفه‌گذاری خدمات كه از اصلی‌ترین مولفه‌های تنظیم بازار سلامت است، چاره جویی نكند و همچنین مادامی كه سیاست‌گذاری واحدی بر بیمه‌های پایه و تكمیلی حاكم نباشد، نقش و جایگاه بیمه‌های تكمیلی در همین حد باقی خواهد ماند.
دكتر رضا حسین‌پور
سرپرست دفتر بیمه‌های درمانی وزارت رفاه و تامین اجتماعی.