صفحهٔ اصلي
گفتار
طبابت های كافی نتی
آیا توصیه های پزشكی با كیفیت مناسب در اینترنت یافت می شوند؟



امروزه ما پزشكان و بیماران مان به طور پیشرونده ای در حال غرق شدن در هجوم اطلاعات پزشكی هستیم و هر روزه با بیمارانی مواجه می شویم كه با انبوهی از اطلاعات دانلود شده از اینتر نت به ما مراجعه می كنند.
اما آیا واقعا این مساله به سود است یا زیان؟ به راستی كلید این معما كجاست؟ معمایی كه از یك سو می گوید اطلاعات گرفته شده از اینتر نت ممكن است كارآیی فرد را بالا ببرند، اضطراب بیماران را كم كنند، نیاز به ویزیت های پزشكی را كاهش دهند و به پزشك این امكان را بدهند كه به جای پرداختن به مسایل كم اهمیت تر، بر مشكلات اساسی بیمار تمركز نمایند، اما ازدیگر سو، این نكته مطرح می شود كه شاید این داده ها ، بیماران را به مسیر اشتباه رهنمون كنند.
متاسفانه توصیه های اینترنتی بسیار متغیر و گوناگون هستند و اغلب نیز درستی لازم را ندارند.البته برای راهنمای بررسی كیفیت اطلاعات، فهرستی جهت ارزیابی جنبه های فنی وب سایت ها معرفی شده، هرچند اعتبار آنها هنوز تایید نشده است.
بنابراین بررسی های زیادی در این رابطه انجام شده و محققان به ارزیابی چگونگی ارایه اطلاعات پزشكی در وب سایت ها پرداخته اند.به طور مثال مطالعه ای برای پاسخ به این سوال طراحی شد كه اطلاعات داده شده در مورد سرفه كودكان كه یكی از مشكلات رایج به شمار می رود و والدین می توانند به راحتی آن را در منزل مدیریت كنند و بسیاری از آنها از اینترنت به عنوان منبع اطلاعاتی خود استفاده می نمایند، چگونه یافت می شوند و تا چه اندازه خوب هستند.
در این مطالعه، محققان در یك فاصله زمانی یك ساله در 6 موتور جستجو با كلید واژه های مختلفی به بررسی این موضوع پرداختند. آنها سایت ها رااز نظر ربط داشتن به موضوع مورد بحث ، جدا كرده و مواردی را كه اختصاصا به سرفه در كودكان می پرداختند، انتخاب نمودند. در نهایت 3 فهرست را جهت ارزیابی سایت ها به كار بردند.
چك لیست فنی ، براساس فهرستی كه به وسیله ی دیگر محققان توصیه شده بود، حاوی 6 بخش بود: نویسنده ، اعتبار نویسنده، مراجع، لینك های مرتبط، زمان تغییر و اصلاح و داشتن عبارت« این مطالب، جایگزین توصیه ها و درمان پزشك نمی شود.» كامل بودن اطلاعات این سایت ها به وسیله چك لیست دیگری كه Medline گرفته شده و حاوی 4 بخش بود، ارزیابی شد.
این 4 بخش عبارت بودند از اطلاعات پس زمینه، علل، درمان دارویی و درمان غیر دارویی. سپس كیفیت اطلاعات در برابر معیارهای سازمان جهانی بهداشت و انجمن طب اطفال آمریكا اندازه گیری شدند. چك لیست آخری یك نمره مثبت به توصیه های درست، یك نمره منفی به توصیه ی نادرست و صفر به مواردی كه رسیدگی نمی شد، اختصاص می داد.

نتایج
محققان دراین مطالعه،19 سایت را یافتند كه اطلاعاتی در مورد درمان سرفه كودكان ارایه می كردند. تنها 3 سایت از 19 سایت، واجد 4 مورد از 6 معیار موجود در چك لیست ارزیابی فنی سایت بودند.از سویی، 4 دسته از چك لیست كامل بودن اطلاعات، تنها در 3 سایت از 19 مورد وجود داشت و دو سایت نیز در هیچ یك از مقوله ها پاسخگو نبودند. زمانی كه كیفیت اطلاعات سایت ها، امتیاز دهی شدند ( در محدوده 5- تا 5+) ، تنها یك سایت نمره منفی بالای 3 پیداكرد، در حالی كه 10 سایت نمره منفی گرفتند.
از 3 سایتی كه 4 مورد از معیارهای فنی را داشتند، تنها 2 سایت اطلاعات كاملی را تامین می كردند و تنها یك سایت اطلاعات كامل و با كیفیت بالا داشت، بنابراین واجد همه معیارها بود. این مطالعه تاكید می كند كه كیفیت فنی وب سایت های پزشكی گوناگون هستند، بنابراین اطلاعاتی را كه ارایه می نمایند از نظر كیفیت و كامل بودن نیز متفاوت اند.
نبود یك معیار استاندارد برای درمان سرفه كودكان می تواند دلیل این تفاوت ها و مشكل بودن مقایسه ی سایت ها باشد، بنابراین، باید قبول كرد كه این موضوع اغلب واقعیت اطلاعات پزشكی است( خصوصا در زمینه مراقبت های اولیه) و تنوع گسترده توصیه های اینترنتی ، به شدت با آن دسته  از رویكردهای نظام مندی كه برای ارزیابی آنها استفاده می شود، در تضاد است.
پزشكان خانواده به واقع نمی توانند همه اطلاعاتی را كه بیمارن نیاز دارند، در اختیار آنها قرار دهند، از این رو اینتر نت می تواند منبع با ارزش اطلاعات بوده و به پزشكان و بیماران این امكان را بدهد كه در زمان اندكی كه همدیگر را ملاقات می نمایند، در مورد مسایل مهم تر درمانی به بحث بپردازند.
همچنین از ویزیت های مكرر به دلیل مسایل كم اهمیت بكاهند. به عنوان پزشك، نیاز داریم تا سایت را با شك و تردید سالم بازبینی نماییم و با سایت هایی معتبر آشنا شویم تا بتوانیم آنها را به بیماران خود معرفی كنیم. اگر پزشكان اینترنت را به بیمارن شان پیشنهاد می كنند، ارایه چك لیست ساده از مواردی كه سایت را قابل اعتماد می سازد، می تواندكمك كننده باشد.
پاندولفینی( Pandolfini) و همكاران در جایی اظهار داشتند كه : ارزیابی ساختار یك سایت نمی تواند به عنوان شاخص كیفیت محتوای سایت استفاده شود.آنها بعدا اذعان داشتند : بدون مقایسه ی مستقیم محتویات سایت با بهترین شواهد موجود و در دسترس، بعید به نظر می رسد هر گونه استراتژی برای فیلتر كردن سایت ها كار كند. 
ولی ذكر این نكته الزامی است كه داشتن اطلاعات مبتنی بر شواهد در  اینترنت یك هدف بسیار بلندپروازانه است و به عنوان شاخص دشوار برای بررسی كیفیت توصیه های اینتر نتی پزشكی به حساب می آیند.
دیگر راه حل هایی كه در نظر گرفته می شوند، شامل استقرار گروه های مشترك در سراسر جهان برای بررسی سایت ها و درجه بندی كردن آنها و داشتن داوطلبان متخصص و با صلاحیت در پزشكی برای ارزیابی صفحات وب و اضافه كردن اطلاعات به نوع و كیفیت داده ها در وب سایت ها به عنوان « ابرداده»(Metadata )می باشند، بنابراین به نظر می رسد پزشكان خود باید نقش فعال تری در راهنمایی بیمارن شان به سوی سایت هایی با اطلاعات مفید و به روز و با كیفیت بالا داشته باشند تا هر دو سو از منافع آن بهره مند شوند.
دكتر امیررضا رادمرد